Zaniżona emerytura górnika może być związana z zasadami, według których ZUS obliczył emeryturę po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego, jeżeli wcześniej górnik pobierał emeryturę wcześniejszą. Szczególne znaczenie ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r., sygn. SK 140/20, dotyczący pomniejszania emerytury powszechnej o kwoty wcześniej pobranych świadczeń. Sprawdź, czy Twoja sytuacja może mieścić się w zakresie tego orzeczenia i co możesz zrobić, aby ubiegać się o ponowne przeliczenie emerytury.

Czego dotyczy wyrok TK SK 140/20?

4 czerwca 2024 r. Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok w sprawie SK 140/20, odnoszący się do art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis ten przewidywał pomniejszanie podstawy obliczenia emerytury powszechnej o sumę określonych emerytur pobranych wcześniej.

W praktyce oznaczało to, że osoba, która przez lata korzystała z wcześniejszej emerytury, mogła po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego otrzymać niższe świadczenie, ponieważ przy jego obliczaniu uwzględniano wcześniejsze wypłaty. 

Trójwymiarowy, czarny, błyszczący symbol waluty Euro (€) na jasnym tle.

Dlaczego wniosek o wcześniejszą emeryturę złożony przed 6 czerwca 2012 r. jest tak ważny?

Ta data wiąże się ze zmianą zasad obliczania niektórych emerytur powszechnych. Osoby, które wcześniej zdecydowały się na pobieranie emerytury, mogły nie wiedzieć, że w przyszłości suma pobranych świadczeń wpłynie na wysokość emerytury powszechnej.

Trybunał Konstytucyjny odniósł się do osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń wymienionych w art. 25 ust. 1b przed 6 czerwca 2012 r. 

Jeżeli górnik przeszedł na wcześniejszą emeryturę przed tą datą, warto ustalić, na jakiej podstawie ją przyznano. Dopiero połączenie tej informacji z późniejszą decyzją o emeryturze powszechnej pozwala ocenić, czy sprawa może być związana z wyrokiem.

    Jak sprawdzić, czy Twoja emerytura została pomniejszona?

    Najważniejszym krokiem jest odnalezienie decyzji ZUS dotyczącej emerytury powszechnej. To właśnie w niej należy sprawdzić, w jaki sposób obliczono podstawę emerytury i czy uwzględniono pomniejszenie o wcześniej pobrane emerytury.

    Warto następnie porównać tę decyzję z dokumentem, na podstawie którego przyznano wcześniejszą emeryturę. Pozwoli to ustalić, czy górnik korzystał z emerytury wcześniejszej objętej przepisem, której dotyczył wyrok TK, oraz kiedy złożył odpowiedni wniosek.

    Nowoczesny, szklany wieżowiec banku z dużym napisem „BANK” pod kątem oraz logo kancelarii w rogu.

    Jak może wyglądać zaniżona emerytura górnika?

    Pan Marek przez wiele lat pracował jako górnik i w 2011 r. przeszedł na wcześniejszą emeryturę. Po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego wystąpił do ZUS o przyznanie emerytury powszechnej. Przy obliczaniu nowego świadczenia ZUS pomniejszył jego podstawę o sumę wcześniej pobranych emerytur, co wpłynęło na wysokość przyznanego świadczenia.

    Jeżeli okaże się, że jego sprawa mieści się w zakresie wyroku, może rozważyć złożenie do ZUS wniosku o ponowne przeliczenie emerytury. Nie oznacza to jednak automatycznej podwyżki — każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.

    Jak ubiegać się o ponowne przeliczenie emerytury górnika?

    Jeżeli z decyzji ZUS wynika, że emerytura powszechna została pomniejszona o wcześniej pobrane świadczenia, warto rozważyć złożenie wniosku o ponowne przeliczenie emerytury. Wniosek powinien jasno wskazywać, jakiej decyzji dotyczy, na czym polega wątpliwość i dlaczego w ocenie emeryta sprawa powinna zostać rozpatrzona z uwzględnieniem wyroku SK 140/20. Należy jednak pamiętać, że samo powołanie się na wyrok nie gwarantuje pozytywnej decyzji ZUS.  

    Nowoczesny, szklany wieżowiec banku z dużym napisem „BANK” pod kątem oraz logo kancelarii w rogu.

    Co zrobić, jeśli ZUS odmówi przeliczenia?

    Jeśli ZUS odmówi ponownego przeliczenia emerytury, należy dokładnie przeanalizować uzasadnienie decyzji. Może ono wskazywać, że organ nie uznaje wyroku za podstawę zmiany świadczenia w danej sytuacji albo że wcześniejsza emerytura nie mieści się w zakresie orzeczenia.

    W zależności od treści decyzji można rozważyć jej zaskarżenie do sądu. Co do zasady odwołanie od decyzji ZUS wnosi się za pośrednictwem ZUS do właściwego sądu w terminie miesiąca od doręczenia decyzji. W konkretnej sprawie należy jednak sprawdzić pouczenie dołączone do decyzji oraz właściwy tryb postępowania.

    Czy wyrok TK SK 140/20 dotyczy każdego górnika na wcześniejszej emeryturze?

    Nie. Wyrok dotyczy pomniejszania emerytury powszechnej o określone wcześniej pobrane świadczenia. Konieczne jest sprawdzenie, czy wcześniejsza emerytura górnika mieści się w zakresie przepisu objętego orzeczeniem oraz czy spełnione są pozostałe warunki.

    Czy każdy górnik może ubiegać się o ponowne przeliczenie emerytury na podstawie wyroku TK SK 140/20?

    Nie. Znaczenie mają m.in. data złożenia wniosku, podstawa przyznania wcześniejszej emerytury oraz sposób obliczenia emerytury powszechnej.