Zaniżona emerytura górnika może być związana z zasadami, według których ZUS obliczył emeryturę po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego, jeżeli wcześniej górnik pobierał emeryturę wcześniejszą. Szczególne znaczenie ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r., sygn. SK 140/20, dotyczący pomniejszania emerytury powszechnej o kwoty wcześniej pobranych świadczeń. Sprawdź, czy Twoja sytuacja może mieścić się w zakresie tego orzeczenia i co możesz zrobić, aby ubiegać się o ponowne przeliczenie emerytury.
Czego dotyczy wyrok TK SK 140/20?
4 czerwca 2024 r. Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok w sprawie SK 140/20, odnoszący się do art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis ten przewidywał pomniejszanie podstawy obliczenia emerytury powszechnej o sumę określonych emerytur pobranych wcześniej.
W praktyce oznaczało to, że osoba, która przez lata korzystała z wcześniejszej emerytury, mogła po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego otrzymać niższe świadczenie, ponieważ przy jego obliczaniu uwzględniano wcześniejsze wypłaty.
Dlaczego wniosek o wcześniejszą emeryturę złożony przed 6 czerwca 2012 r. jest tak ważny?
Ta data wiąże się ze zmianą zasad obliczania niektórych emerytur powszechnych. Osoby, które wcześniej zdecydowały się na pobieranie emerytury, mogły nie wiedzieć, że w przyszłości suma pobranych świadczeń wpłynie na wysokość emerytury powszechnej.
Trybunał Konstytucyjny odniósł się do osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń wymienionych w art. 25 ust. 1b przed 6 czerwca 2012 r.
Jeżeli górnik przeszedł na wcześniejszą emeryturę przed tą datą, warto ustalić, na jakiej podstawie ją przyznano. Dopiero połączenie tej informacji z późniejszą decyzją o emeryturze powszechnej pozwala ocenić, czy sprawa może być związana z wyrokiem.
Jak sprawdzić, czy Twoja emerytura została pomniejszona?
Najważniejszym krokiem jest odnalezienie decyzji ZUS dotyczącej emerytury powszechnej. To właśnie w niej należy sprawdzić, w jaki sposób obliczono podstawę emerytury i czy uwzględniono pomniejszenie o wcześniej pobrane emerytury.
Warto następnie porównać tę decyzję z dokumentem, na podstawie którego przyznano wcześniejszą emeryturę. Pozwoli to ustalić, czy górnik korzystał z emerytury wcześniejszej objętej przepisem, której dotyczył wyrok TK, oraz kiedy złożył odpowiedni wniosek.
Jak może wyglądać zaniżona emerytura górnika?
Pan Marek przez wiele lat pracował jako górnik i w 2011 r. przeszedł na wcześniejszą emeryturę. Po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego wystąpił do ZUS o przyznanie emerytury powszechnej. Przy obliczaniu nowego świadczenia ZUS pomniejszył jego podstawę o sumę wcześniej pobranych emerytur, co wpłynęło na wysokość przyznanego świadczenia.
Jeżeli okaże się, że jego sprawa mieści się w zakresie wyroku, może rozważyć złożenie do ZUS wniosku o ponowne przeliczenie emerytury. Nie oznacza to jednak automatycznej podwyżki — każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.
Jak ubiegać się o ponowne przeliczenie emerytury górnika?
Jeżeli z decyzji ZUS wynika, że emerytura powszechna została pomniejszona o wcześniej pobrane świadczenia, warto rozważyć złożenie wniosku o ponowne przeliczenie emerytury. Wniosek powinien jasno wskazywać, jakiej decyzji dotyczy, na czym polega wątpliwość i dlaczego w ocenie emeryta sprawa powinna zostać rozpatrzona z uwzględnieniem wyroku SK 140/20. Należy jednak pamiętać, że samo powołanie się na wyrok nie gwarantuje pozytywnej decyzji ZUS.
Co zrobić, jeśli ZUS odmówi przeliczenia?
Jeśli ZUS odmówi ponownego przeliczenia emerytury, należy dokładnie przeanalizować uzasadnienie decyzji. Może ono wskazywać, że organ nie uznaje wyroku za podstawę zmiany świadczenia w danej sytuacji albo że wcześniejsza emerytura nie mieści się w zakresie orzeczenia.
W zależności od treści decyzji można rozważyć jej zaskarżenie do sądu. Co do zasady odwołanie od decyzji ZUS wnosi się za pośrednictwem ZUS do właściwego sądu w terminie miesiąca od doręczenia decyzji. W konkretnej sprawie należy jednak sprawdzić pouczenie dołączone do decyzji oraz właściwy tryb postępowania.
Czy wyrok TK SK 140/20 dotyczy każdego górnika na wcześniejszej emeryturze?
Nie. Wyrok dotyczy pomniejszania emerytury powszechnej o określone wcześniej pobrane świadczenia. Konieczne jest sprawdzenie, czy wcześniejsza emerytura górnika mieści się w zakresie przepisu objętego orzeczeniem oraz czy spełnione są pozostałe warunki.
Czy każdy górnik może ubiegać się o ponowne przeliczenie emerytury na podstawie wyroku TK SK 140/20?
Nie. Znaczenie mają m.in. data złożenia wniosku, podstawa przyznania wcześniejszej emerytury oraz sposób obliczenia emerytury powszechnej.