Górnictwo od lat wiąże się ze szczególnymi zasadami przechodzenia na emeryturę. Emerytura górnika kopalni węgla kamiennego może być ustalana według odrębnych przepisów, dlatego warto sprawdzić nie tylko jej wysokość, ale również sposób, w jaki ZUS ją obliczył. Szczególne znaczenie może mieć wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r., sygn. SK 140/20.
Kiedy warto sprawdzić sposób obliczenia emerytury?
Warto przede wszystkim sprawdzić decyzję ZUS dotyczącą wcześniejszej emerytury oraz późniejszego świadczenia przyznanego po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego.
Znaczenie mają między innymi data złożenia wniosku, podstawa prawna przyznania świadczenia oraz sposób jego wyliczenia. Szczególnie istotne jest, czy wniosek o wcześniejszą emeryturę został złożony przed 6 czerwca 2012 r., ponieważ może to mieć znaczenie dla zastosowania wyroku TK SK 140/20.
Co oznacza wyrok TK SK 140/20?
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygnaturze SK 140/20 dotyczy art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. Przepis ten przewidywał pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury o kwoty wcześniej pobranych świadczeń. Trybunał uznał, że w przypadku osób, które złożyły wniosek o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 roku, zastosowanie tego mechanizmu było niezgodne z Konstytucją.
Wyrok ma znaczenie dla osób objętych jego zakresem i może stanowić podstawę do ponownego przeliczenia emerytury. Nie oznacza jednak, że każda osoba, która wcześniej pobierała emeryturę, automatycznie otrzyma wyższe świadczenie lub wyrównanie
Jak wygląda to na konkretnym przykładzie?
Pan Andrzej przez wiele lat pracował pod ziemią w kopalni węgla kamiennego. W 2011 r. złożył wniosek o emeryturę górniczą, a po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego wystąpił do ZUS o ustalenie emerytury.
Przy obliczaniu późniejszego świadczenia ZUS uwzględnił wcześniej pobierane kwoty emerytury. Pan Andrzej chce sprawdzić, czy sposób wyliczenia emerytury górniczej był prawidłowy i czy w jego sprawie może mieć zastosowanie wyrok TK SK 140/20.
W takiej sytuacji należy przeanalizować decyzje ZUS, podstawę prawną wcześniejszej emerytury, datę złożenia wniosku oraz sposób obliczenia późniejszej emerytury.
Co warto zrobić przed złożeniem wniosku do ZUS?
Przed wystąpieniem do ZUS warto zgromadzić dokumenty dotyczące obu świadczeń. Najważniejsze będą decyzja o przyznaniu wcześniejszej emerytury oraz decyzja dotycząca emerytury przyznanej po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego.
Warto sprawdzić, na jakiej podstawie prawnej przyznano wcześniejsze świadczenie, kiedy został złożony wniosek oraz czy przy obliczaniu późniejszej emerytury odliczono wcześniej pobrane świadczenia.
Dopiero analiza tych informacji pozwala ustalić, czy dana sprawa może mieć związek z wyrokiem TK SK 140/20 i czy zasadne jest wystąpienie do ZUS o ponowne ustalenie wysokości emerytury.
Czy każdy górnik może skorzystać z wyroku TK SK 140/20?
Nie. Wyrok dotyczy określonej sytuacji prawnej związanej ze stosowaniem art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. W przypadku emerytury górniczej trzeba sprawdzić m.in. podstawę prawną przyznania wcześniejszego świadczenia, datę złożenia wniosku oraz sposób obliczenia późniejszej emerytury przez ZUS.
Czy data złożenia wniosku o wcześniejszą emeryturę ma znaczenie?
Tak. W przypadku wyroku TK SK 140/20 istotna jest data 6 czerwca 2012 r. Dlatego przy analizie sprawy warto w pierwszej kolejności sprawdzić, kiedy został złożony wniosek o wcześniejszą emeryturę.
Czy można wystąpić o ponowne przeliczenie emerytury?
Tak, jeżeli istnieje odpowiednia podstawa prawna. Przed złożeniem wniosku warto jednak ustalić, czy dana sprawa rzeczywiście mieści się w zakresie wyroku TK SK 140/20.