Emerytura górnicza dla osób urodzonych w latach 1949–1952 oraz 1954–1961 może podlegać ponownemu przeliczeniu, ale nie w każdej sytuacji. Szczególne zainteresowanie budzi wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 140/20, dotyczący pomniejszania emerytury powszechnej o wcześniej pobrane świadczenia. Sprawdź, kiedy warto zwrócić się do ZUS o ponowne przeliczenie emerytury i jakie okoliczności mogą mieć znaczenie dla wysokości emerytury.

Co zmienia wyrok TK SK 140/20 dla emerytów?

Wcześniejsza emerytura pozwalała zakończyć aktywność zawodową przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego. Problem pojawiał się wtedy, gdy po latach ZUS obliczał emeryturę powszechną, pomniejszając jej podstawę o kwoty wcześniej wypłaconych świadczeń. W rezultacie emerytura mogła być niższa, niż oczekiwał ubezpieczony.

Trybunał Konstytucyjny zakwestionował stosowanie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w określonym zakresie, wskazując na ochronę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa. Dla emeryta oznacza to możliwość sprawdzenia, czy jego sytuacja odpowiada okolicznościom objętym wyrokiem.

Trójwymiarowy, czarny, błyszczący symbol waluty Euro (€) na jasnym tle.

Dlaczego termin złożenia wniosku o przyznanie wcześniejszego świadczenia ma znaczenie?

W wyroku wskazano datę 6 czerwca 2012 r. Istotne jest, czy wniosek o przyznanie świadczenia objętego mechanizmem pomniejszania został złożony przed tym dniem. Nie należy mylić daty złożenia wniosku z datą wydania decyzji przez ZUS.

W praktyce trzeba przeanalizować dokumenty dotyczące wcześniejszej emerytury oraz późniejszego świadczenia powszechnego. Ważne jest również sprawdzenie, czy ZUS zastosował pomniejszenie wynikające z art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.

    Czy górnicy mogą skorzystać z tego orzeczenia?

    Emerytura górnicza jest przyznawana na szczególnych zasadach, zależnych między innymi od stażu pracy górniczej i rodzaju wykonywanej pracy. Nie każda emerytura górnicza jest jednak tożsama z wcześniejszą emeryturą przyznaną na podstawie innych przepisów.

    Dlatego wyrok SK 140/20 nie obejmuje automatycznie wszystkich górników. Należy ustalić, na jakiej podstawie przyznano wcześniejsze świadczenie, czy później przyznano emeryturę powszechną i czy przy jej obliczaniu ZUS odjął kwoty wcześniejszych wypłat.

    Nowoczesny, szklany wieżowiec banku z dużym napisem „BANK” pod kątem oraz logo kancelarii w rogu.

    Jak ubiegać się o ponowne przeliczenie emerytury?

    Pierwszym krokiem jest zgromadzenie decyzji ZUS dotyczących wcześniejszej emerytury oraz emerytury powszechnej. Następnie należy sprawdzić podstawę prawną przyznania emerytury i ustalić, czy ZUS zastosował pomniejszenie emerytury opisane w wyroku SK 140/20.

    Wniosek o ponowne przeliczenie emerytury powinien wskazywać, jakiego przeliczenia domaga się emeryt i na jakich okolicznościach opiera swoje żądanie.

    Jeśli ZUS odmówił ponownego przeliczenia emerytury, można rozważyć odwołanie. Co do zasady wnosi się je w terminie miesiąca od doręczenia decyzji. 

    Czy sam rocznik 1949–1952 uprawnia do przeliczenia emerytury?

    Nie. Znaczenie mają również rodzaj wcześniejszego świadczenia, data złożenia wniosku i sposób obliczenia emerytury powszechnej.

    Czy osoby urodzone w 1954 roku podlegają tym samym zasadom co rocznik 1952?

    Nie należy zakładać, że sytuacja obu roczników jest identyczna. Znaczenie mają przepisy właściwe dla danego świadczenia, data złożenia wniosku oraz przebieg historii emerytalnej. Dlatego możliwość zastosowania wyroku SK 140/20 trzeba oceniać indywidualnie, a nie wyłącznie na podstawie roku urodzenia.