Pomniejszona emerytura po wcześniejszej emeryturze – sprawdź, czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 140/20 dotyczy również Ciebie

Jeżeli pobierałeś(-aś) wcześniejszą emeryturę, a powszechny wiek emerytalny osiągnąłeś(-aś) po 31 grudnia 2012 r., warto sprawdzić, czy Twoja emerytura powszechna nie została pomniejszona. Dlaczego? Nowelizacja ustawy emerytalnej wprowadziła sposób obliczenia emerytury polegający na potrąceniu wcześniej wypłacanej emerytury wcześniejszej z podstawy obliczenia emerytury powszechnej. A w konsekwencji mógł wpłynąć niekorzystnie na jej wysokość. 

Jakie roczniki dotyczy pomniejszenie emerytury?

To jedno z najczęściej zadawanych pytań. Odpowiedź nie jest jednak jednoznaczna.

Nie ma przepisu, który wskazywałby konkretny rocznik osób uprawnionych do ponownego przeliczenia emerytury. O tym, czy dana osoba może ubiegać się o przeliczenie świadczenia, decydują przede wszystkim data osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego, termin przyznania emerytury powszechnej oraz sposób obliczenia świadczenia przez ZUS.

Sama data urodzenia nie przesądza jednak o możliwości ponownego ustalenia wysokości emerytury. Każdy przypadek wymaga indywidualnej analizy decyzji ZUS oraz przepisów, które miały zastosowanie w dniu ustalenia prawa do emerytury powszechnej.

Czy rocznik 1954 może ponownie przeliczyć emeryturę?

Rocznik 1954 jest najczęściej wymieniany w kontekście pomniejszonych emerytur. Wynika to przede wszystkim z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 6 marca 2019 r., który dotyczył kobiet urodzonych w 1953 r., oraz z późniejszych zmian i sporów dotyczących stosowania art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. W efekcie wiele osób zaczęło utożsamiać problem pomniejszonych emerytur właśnie z rocznikiem 1954.

Nie oznacza to jednak, że problem dotyczy wyłącznie osób urodzonych w tym roku. W zależności od indywidualnej sytuacji może on obejmować również osoby urodzone w latach 1949–1952, a także w kolejnych rocznikach, jeżeli pobierały wcześniejszą emeryturę, a emerytura powszechna została im obliczona z zastosowaniem art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.

Dlatego sam rok urodzenia nie przesądza o możliwości ponownego przeliczenia emerytury. Aby ocenić, czy w danej sprawie istnieją podstawy do przeliczenia emerytury, konieczna jest analiza decyzji ZUS oraz zasad, według których została ona obliczona.

Czy roczniki 1955 i 1956 również mogą ubiegać się o przeliczenie?

Takie pytania pojawiają się coraz częściej. Problem nie dotyczy wyłącznie osób urodzonych w 1954r.

Podobnie jak w przypadku rocznika 1954, również osoby urodzone w latach 1955 i 1956 mogły mieć emeryturę powszechną obliczoną z zastosowaniem mechanizmu pomniejszenia podstawy obliczenia świadczenia o kwoty wcześniej pobranych emerytur wcześniejszych.

Czy oznacza to automatyczne prawo do wyższej emerytury? Nie. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy. Liczy się zarówno historia pobierania świadczeń, jak i treść decyzji wydanych przez ZUS.

Dlaczego emerytura mogła zostać pomniejszona?

Powodem były przepisy obowiązujące od 1 stycznia 2013 r. wprowadzające obowiązek pomniejszenia podstawy obliczenia emerytury o sumę pobranych wcześniej emerytur wcześniejszych. 

W praktyce ZUS przy obliczaniu emerytury powszechnej odejmował od zgromadzonego kapitału kwoty wcześniej wypłaconych emerytur. Im dłużej ktoś pobierał wcześniejszą emeryturę, tym większe mogło być pomniejszenie podstawy obliczenia nowego świadczenia.

Dla wielu emerytów oznaczało to często niższą emeryturę powszechną niż ta, której się spodziewał. Właśnie dlatego wiele osób mówi dziś o pomniejszonej emeryturze po wcześniejszej emeryturze.

Co oznacza ponowne przeliczenie emerytury?

Ponowne przeliczenie emerytury nie oznacza automatycznej podwyżki świadczenia. Oznacza ponowne ustalenie wysokości emerytury przy zastosowaniu obowiązujących przepisów, z uwzględnieniem aktualnego orzecznictwa sądów. Jeżeli okaże się, że wcześniejsze wyliczenie było nieprawidłowe lub istnieją podstawy do jego zmiany, wysokość emerytury może wzrosnąć.

W praktyce każda sprawa wymaga analizy dokumentów oraz decyzji wydanych przez ZUS.

Jak sprawdzić, czy Twoja emerytura została zaniżona?

Najlepiej rozpocząć od przeanalizowania swojej sytuacji. W szczególności warto odpowiedzieć sobie na kilka pytań:

• Czy pobierałeś(-aś) wcześniejszą emeryturę? A jeśli tak to kiedy złożyłeś (-aś) wniosek o emeryturę wcześniejszą?
• Czy powszechny wiek emerytalny osiągnąłeś(-aś) po 31 grudnia 2012 r.?
• Czy decyzja ZUS dotycząca emerytury powszechnej uwzględniała pomniejszenie o wcześniej pobrane świadczenia?

Jeżeli odpowiedź na dwa pierwsze pytania jest twierdząca, warto przeanalizować decyzję ZUS dotyczącą emerytury powszechnej. Pozwoli to ocenić, czy istnieją podstawy do podjęcia dalszych działań.

Czy warto skonsultować swoją sprawę?

Tak, ponieważ przepisy dotyczące emerytur należą do najbardziej skomplikowanych w polskim prawie.

Ocena możliwości ponownego przeliczenia emerytury wymaga analizy przepisów, decyzji ZUS oraz okoliczności konkretnej sprawy. Dlatego przed podjęciem jakichkolwiek działań warto sprawdzić, czy konkretna sytuacja rzeczywiście daje możliwość ponownego ustalenia wysokości świadczenia.

Sama data urodzenia nie przesądza jeszcze o wyniku sprawy. Znaczenie mają również decyzje ZUS, terminy oraz sposób obliczenia emerytury.

FAQ – najczęstsze pytania